SIEĆ REGIONALNYCH OŚRODKÓW DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ





10.12.2021 Dzień Praw Człowieka 2021 Odwołując się do genezy Dnia Praw Człowieka przybliżyć należy treść oraz główne założenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.


Każdego roku 10 grudnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, który ustanowiony został przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w rocznicę podpisania w roku 1948 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Obchody Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka są okazją, by docenić sylwetki osób zaangażowanych w działania na rzecz poszanowania praw i wolności człowieka oraz by wspomniane działania propagować, a tym samym budować wspólną więź ludzką oraz świadomość potrzeby respektowania tychże praw. Obchodzone 10 grudnia święto jest również szansą, by zwrócić uwagę społeczeństwa na wyzwania, z którymi aktualnie zmierza się świat w obszarze praw człowieka.

Odwołując się do genezy Dnia Praw Człowieka przybliżyć należy treść oraz główne założenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Deklaracja przyjęta została 10 grudnia 1948 roku w Paryżu przez Zgromadzenie Ogólne ONZ jako efekt i odpowiedź na katastrofalne wydarzenia związane z II Wojną Światową oraz na zbrodnie dokonane podczas tejże. Wobec tego uznano, iż potrzebny jest dokument, który w przyszłości regulowałby sytuacje, gdzie łamana byłaby godność i prawa ludzkie. Celem przyjęcia Deklaracji była również troska o to, by do tego typu sytuacji świat więcej nie dopuścił, a wiara w prawa człowieka, jego godność i wartości została przywrócona. Stąd Powszechna Deklaracja Praw Człowieka jako fundament tychże praw mówi zarówno o równości wszystkich ludzi, prawie do życia, do wolności, bezpieczeństwa, prawie wolności od tortur, prawie wolności myśli, czy prawie do pracy, jak i prawie do wypoczynku, nauki i wielu innych. Deklaracja stanowi również o obowiązkach jednostki wobec społeczeństwa, bez których niemożliwy byłby swobodny i pełny rozwój osobowości człowieka oraz o tym, że każdy człowiek w korzystaniu ze swoich praw i wolności podlega jedynie takim ograniczeniom, które są ustalone przez prawo wyłącznie w celu zapewnienia odpowiedniego uznania i poszanowania praw i wolności innych ludzi.

W tymże Dniu, szalenie istotne jest również przypominać, a nieświadomym przybliżać, czym właściwie prawa człowieka są oraz komu przysługują. Na wstępie zaznaczyć warto, że brak jest jednej, powszechnie akceptowanej definicji praw człowieka, a są to podstawowe normy, które przysługują każdej osobie z faktu bycia istotą ludzką. Prawa człowieka to wolności, środki ochrony oraz świadczenia, które zagwarantowane oraz respektowane powinny być przez każdą jednostkę w społeczeństwie. Podstawowym prawem człowieka jest prawo do życia, wolność słowa, możliwość zrzeszania się czy prawo do edukacji. Źródłem tychże praw i wolności jest przyrodzona godność każdego człowieka, a także solidarność, tolerancja, równość oraz brak dyskryminacji. W tym kontekście warto również wskazać, iż prawa człowieka mają charakter powszechny, co oznacza, iż obowiązują na całym świecie i przysługują każdemu człowiekowi niezależnie od rasy, płci, przynależności do danej grupy społecznej czy statusu majątkowego. Charakter przyrodzony praw wskazuje, iż przysługują one od narodzin jednostki oraz nie są nadawane przez państwo, które je jedynie potwierdza. Stąd żadna władza omawianych praw nie może jednostce odebrać, tak samo jak człowiek nie może się tych praw zrzec, co potwierdza niezbywalny charakter praw człowieka. Charakter nienaruszalny wskazuje, iż prawa człowieka istnieją niezależnie od władzy i nie mogą one być przez nią dobrowolnie regulowane. Z kolei charakter niepodzielny stanowi, iż wszystkie kategorie i generacje praw są integralną i współzależną całością. Natomiast odwołując się do poszanowania godności ludzkiej, podkreślić należy naturalny charakter praw człowieka, który świadczy o tym, iż prawa wynikają ze wspomnianej godności ludzkiej, człowieczeństwa i obowiązują niezależnie od potwierdzenia ich.

Zakładając, iż prawa człowieka będą nieprzestrzegane bądź łamane istnieją specjalne instytucje tzw. instytucje skargi, do których może zwrócić się każdy obywatel kraju europejskiego, gdy uzna, że w jego kraju wydana została dla niego niekorzystna oraz niezgodna z prawami człowieka decyzja. Wspomniane instytucje skargi to Rada Praw Człowieka ONZ, Komitet Praw Człowieka ONZ oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Na gruncie polskim instytucjami odpowiedzialnymi za system ochrony praw człowieka są Trybunał Konstytucyjny, badający akta prawne i rozpatrujący skargi konstytucyjne, oraz odpowiedni dla danej dziedziny rzecznicy np. Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, czy Rzecznik Praw Konsumenta. Gwarancji przestrzegania praw w orzecznictwie polskim służą sądy powszechne oraz administracyjne, a na straży wolności słowa i prawa do informacji stoi Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Istotny wkład w działania na rzecz poszanowania praw ludzkich mają również organizacje pozarządowe, które m.in. monitorują, uczą, uświadamiają na tematy z zakresu aktualnych problemów w społeczeństwie bądź opiekują się grupami lub jednostkami, których prawa mogą być nieprzestrzegane.

Podczas Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka, w celu szczegółowego zapoznania się z zagadnieniami związanymi z tymże tematem szczególnie polecamy stronę Stowarzyszenia Narodów Zjednoczonych w Polsce https://www.unapoland.org oraz Ośrodka Informacji ONZ w Warszawie http://www.unic.un.org.pl.



Autor: Agata Rychter






facebook